Više od četiri godine nakon što je putnički avion Boeing 737 – 800 pao s visine od 29.000 stopa i srušio se na planinu na jugu Kine, pri čemu je poginulo svih 132 ljudi u avionu, novoobjavljeni podaci ukazuju na to da je neko u pilotskoj kabini namjerno isključio dotok goriva.
Riječ je o najsmrtonosnijoj avionskoj nesreći u Kini u posljednjim decenijama, ali Civilna uprava za avijaciju Kine (CAAC) do danas nije odgovorila na ključno pitanje šta je izazvalo strmoglavi pad leta China Eastern Airlines MU5735 u martu 2022. godine u udaljenom području Guangxija.
Podaci koje je objavio američki Nacionalni odbor za sigurnost saobraćaja (NTSB) na osnovu zahtjeva za slobodan pristup informacijama pokazuju da su prekidači za dovod goriva na oba motora istovremeno prebačeni u položaj „isključeno“ prije nego što je avion Boeing 737-800 počeo naglo padati.
Podaci su preuzeti sa snimača podataka o letu – jednog od dva tzv. “crna kutija” uređaja koji bilježe sve relevantne operativne informacije – koji je pronađen u olupini i poslan u laboratorij NTSB-a u Washingtonu na analizu (uz učešće američke strane jer je proizvođač aviona Boeing iz SAD-a).
– Utvrđeno je da su tokom krstarenja na 29.000 stopa prekidači za gorivo na oba motora prešli iz položaja ‘run’ u položaj ‘cutoff’. Broj okretaja motora smanjio se nakon pomjeranja prekidača – navodi se u izvještaju NTSB-a.
Prekidači za gorivo u komercijalnim avionima su fizičke sklopke koje regulišu dotok goriva u motore. Kod Boeinga 737, pilot mora povući prekidač prema gore prije nego što ga pomjeri iz položaja „run“ (dotok) u „cutoff“ (prekid).
– Ovi podaci jasno pokazuju da su prekidači za gorivo ručno prebačeni u položaj isključeno neposredno prije pada – rekao je David Soucie, analitičar za sigurnost avijacije CNN-a.
– Nema naznaka da su prekidači vraćeni u položaj uključeno. To znači da nije bilo pokušaja ponovnog pokretanja motora“, dodao je.
– Da je došlo do greške, piloti bi pokušali da ih ponovo uključe – kazao je on.
Snimač podataka o letu prestao je bilježiti informacije kada su generatori aviona izgubili napajanje na 26.000 stopa i nije zabilježio posljednje trenutke pada, navodi se u izvještaju. Drugi snimač – snimač razgovora u kabini – nastavio je raditi uz pomoć rezervnog napajanja.
Američki istražitelji uspjeli su dobiti četiri audio zapisa sa oštećenog snimača iz pilotske kabine i proslijedili ih CAAC-u, ali NTSB navodi da nije zadržao kopiju tih zapisa.
CNN je zatražio komentar od CAAC-a i aviokompanije China Eastern Airlines. CAAC je ranije negirao da je pad aviona bio namjeran.
Ipak, raniji izvještaji sugerisali su mogućnost da je neko u pilotskoj kabini namjerno srušio avion.
Wall Street Journal je u maju 2022. objavio da podaci iz oštećenog snimača pokazuju da su ljudske komande dovele avion u smrtonosni ponor, pozivajući se na izvore upoznate s istragom.
– Avion je radio ono što mu je rečeno iz pilotske kabine – navodi se u citatu izvora koji je bio upoznat s preliminarnom procjenom američkih zvaničnika.
Američki istražitelji su tada fokus stavili na postupke pilota, navodi list, uz napomenu da je moguće i da je neko drugi mogao ući u kabinu i namjerno izazvati nesreću.
Spekulacije o mogućem samoubistvu pilota ranije su dovele do toga da CAAC objavi demantij. U preliminarnom izvještaju navedeno je da su posada i kabinsko osoblje imali važeće dozvole, da su bili odmorni i zdravstveno sposobni na dan leta.
Kina od 2024. godine nije objavila nove informacije o istrazi, a CAAC je u saopćenju povodom druge godišnjice nesreće ponovio ranije nalaze da nije bilo problema s avionom, posadom niti vremenskim uslovima.
Navodi se da prije leta nisu utvrđeni kvarovi ili abnormalnosti na sistemima, strukturi ili motorima aviona, te da nije bilo problema u radio komunikaciji, kontroli leta ili prijavljenih opasnih vremenskih uslova na ruti.
Kina se suočava s kritikama javnosti zbog neobjavljivanja konačnog izvještaja o nesreći, a dio javnosti postavlja pitanje zašto podaci iz “crnih kutija” nisu u potpunosti objavljeni.
Avion Boeing 737 bio je na letu iz Kunminga ka Guangzhouu 21. marta 2022. godine kada je izgubio kontakt s kontrolom leta iznad grada Wuzhou. U avionu je bilo 123 putnika i devet članova posade.
