Misija UN-a za utvrđivanje činjenica o Iranu saopštila je u četvrtak da ima razumne osnove vjerovati da su Sjedinjene Američke Države stajale iza dva vojna napada na školu i sportski objekt u Iranu u februaru, te da se radi o ratnim zločinima.
Također je utvrđeno da su iranske vlasti počinile zločine protiv čovječnosti tokom smrtonosnog suzbijanja antivladinih protesta.
Nalazi novog izvještaja Nezavisne međunarodne misije za utvrđivanje činjenica o Iranu, koji će biti podnesen Vijeću UN-a za ljudska prava u Ženevi, ispitali su ponašanje SAD-a tokom rata u Iranu koji je započeo u februaru i odgovor iranske vlade na nemire širom zemlje koji su započeli krajem decembra.
Iranska i američka stalna misija u Ženevi nisu odmah odgovorile na zahtjeve Reutersa za komentar.
Američki zvaničnici su ranije izjavili da se vojne operacije provode u skladu sa zakonom oružanog sukoba, dok je Iran dosljedno odbacivao optužbe za sistematsko kršenje prava.
Stručnjaci UN-a rekli su da imaju osnovane osnove za vjerovanje da su američke snage odgovorne za napad na osnovnu školu Shajareh Tayyebeh u gradu Minab, gdje je, prema iranskim zvaničnicima, ubijeno više od 150 ljudi, uključujući oko 120 školske djece.
Napad je predstavljao neselektivni napad koji je uzrokovao smrt civila i štetu na civilnoj infrastrukturi, što predstavlja ratni zločin prema međunarodnom pravu, zaključila je misija.
Prema izvještaju, SAD su se oslanjale na obavještajne podatke koji sugerišu da je visoki iranski vojni komandant bio prisutan na lokaciji, ali nisu adekvatno provjerile informacije prije pokretanja napada. Istražitelji su rekli da neuspjeh u ažuriranju obavještajnih podataka o ciljanju i potvrđivanju da je zgrada vojni cilj predstavlja više od pukog nemara.
– Umjesto toga, SAD su usmjerile napade na zgradu škole, svjesne značajnog rizika od napada na civilni objekat i postupajući nepromišljeno u pogledu mogućnosti da se to dogodi – navodi se.
U junu je američki predsjednik Donald Trump izjavio da “niko” nije namjerno napao djevojačku školu u Iranu u februaru, pozivajući se na istragu incidenta. Reuters je prvi izvijestio da je početna interna istraga američke vojske pokazala da su američke snage vjerovatno odgovorne za fatalni napad u Minabu na jugu Irana.
Pentagon je od tada pokrenuo istragu, ali nije objavio nikakve preliminarne nalaze.
Stručnjaci UN-a rekli su da je škola bila jasno prepoznatljiv civilni objekt i nisu pronašli dokaze da se koristila u vojne svrhe.
Stručnjaci su došli do sličnog zaključka o napadu na sportski centar u Lamerdu. U izvještaju se navodi da su u napadu oštećene obližnje stambene zgrade i škola te da je ubijeno i ranjeno 22 civila. Zaključeno je da je napad bio neselektivni i stoga predstavlja ratni zločin.
Centralna komanda SAD-a je u saopštenju u martu navela da američke snage tog dana nisu izvele nikakve napade na grad Lamerd.
Istraga misije UN-a utvrdila je da su iranske vlasti izvršile široko rasprostranjen i sistematski napad na civile tokom protesta koji su izbili krajem decembra prošle godine, uključujući nezakonita ubistva, mučenje, proizvoljno pritvaranje, prisilne nestanke i ozbiljna ograničenja slobode izražavanja.
Grupe za ljudska prava tvrde da su među ubijenima tokom najvećeg obračuna od kada su šiitski muslimanski svećenici preuzeli vlast u revoluciji 1979. godine bili i prolaznici. Teheran je okrivio “teroriste i izgrednike” koje podržavaju prognani protivnici i strani neprijatelji SAD i Izrael.
Istraga je saopštila da ne može nezavisno potvrditi broj poginulih, ali da vjeruje da je broj mrtvih i povrijeđenih vjerovatno mnogo veći od zvaničnih podataka koji kažu da je ubijeno 3.038 ljudi, a povrijeđeno 25.000.
Vladin odgovor na proteste – uključujući nasilje i ubistva, isključivanje interneta i upotrebu smrtne kazne, označio je značajnu eskalaciju u odnosu na prethodne obrasce suzbijanja neslaganja, navodi se u izvještaju.
